Sidh Goshat Guru Nanak Dev Ji Part 3

ਸੁੰਨੋ ਸੁੰਨੁ ਕਹੈ ਸਭੁ ਕੋਈ ॥
ਅਨਹਤ ਸੁੰਨੁ ਕਹਾ ਤੇ ਹੋਈ ॥
ਅਨਹਤ ਸੁੰਨਿ ਰਤੇ ਸੇ ਕੈਸੇ ॥
ਜਿਸ ਤੇ ਉਪਜੇ ਤਿਸ ਹੀ ਜੈਸੇ ॥
ਓਇ ਜਨਮਿ ਨ ਮਰਹਿ ਨ ਆਵਹਿ ਜਾਹਿ ॥
ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨੁ ਸਮਝਾਹਿ ॥੫੨॥

(ਸੁੰਨੋ ਸੁੰਨੁ=ਸੁੰਞ ਹੀ ਸੁੰਞ, ਨਿਰੋਲ ਉਹ ਅਵਸਥਾ
ਜਿਥੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਫੁਰਨੇ ਨਾਹ ਉੱਠਣ, ਅਨਹਤ=
ਇੱਕ-ਰਸ, ਕਹਾ ਤੇ=ਕਿਸ ਤੋਂ? ਕਿਥੋਂ? ਕਿਵੇਂ?
ਸੁੰਨਿ=ਅਫੁਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਓਇ=ਉਹ ਬੰਦੇ,
ਸਭੁ ਕੋਈ=ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ)

 

ਨਉ ਸਰ ਸੁਭਰ ਦਸਵੈ ਪੂਰੇ ॥
ਤਹ ਅਨਹਤ ਸੁੰਨ ਵਜਾਵਹਿ ਤੂਰੇ ॥
ਸਾਚੈ ਰਾਚੇ ਦੇਖਿ ਹਜੂਰੇ ॥
ਘਟਿ ਘਟਿ ਸਾਚੁ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰੇ ॥
ਗੁਪਤੀ ਬਾਣੀ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ ॥
ਨਾਨਕ ਪਰਖਿ ਲਏ ਸਚੁ ਸੋਇ ॥੫੩॥

(ਜਹ=ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਨਉ ਸਰ=
ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨੌ ਗੋਲਕਾਂ, ਨਉ ਸਰ ਸੁਭਰ=
ਨਕਾ-ਨਕ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨੌ
ਗੋਲਕਾਂ, ਦਸਵੈ=ਦਸਵੇਂ (ਸਰ) ਵਿਚ, ਤਹ=
ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਅਨਹਤ ਸੁੰਨ ਤੂਰੇ=
ਇੱਕ-ਰਸ ਅਫੁਰ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਵਾਜੇ,
ਤੂਰੇ=ਵਾਜੇ, ਹਜੂਰੇ=ਹਾਜ਼ਰ-ਨਾਜ਼ਰ,
ਗੁਪਤੀ ਬਾਣੀ=ਲੁਕਵੀਂ ਰੌ, ਸੋਇ=ਉਹ ਮਨੁੱਖ)

 

ਸਹਜ ਭਾਇ ਮਿਲੀਐ ਸੁਖੁ ਹੋਵੈ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਗੈ ਨੀਦ ਨ ਸੋਵੈ ॥
ਸੁੰਨ ਸਬਦੁ ਅਪਰੰਪਰਿ ਧਾਰੈ ॥
ਕਹਤੇ ਮੁਕਤੁ ਸਬਦਿ ਨਿਸਤਾਰੈ ॥
ਗੁਰ ਕੀ ਦੀਖਿਆ ਸੇ ਸਚਿ ਰਾਤੇ ॥
ਨਾਨਕ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਮਿਲਣ ਨਹੀ ਭ੍ਰਾਤੇ ॥੫੪॥

(ਸਹਜ ਭਾਇ=ਸੁਤੇ ਹੀ, ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚ ਅੱਪੜ ਕੇ,
ਸੁੰਨ ਸਬਦੁ=ਨਿਰਗੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਦੀ
ਬਾਣੀ, ਅਪਰੰਪਰਿ=ਅਪਰੰਪਰ ਵਿਚ, ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ,
ਸਬਦਿ=ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਦੀਖਿਆ=ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ
ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭ੍ਰਾਤੇ=ਭ੍ਰਾਂਤਿ,ਭਟਕਣਾ )

 

ਕੁਬੁਧਿ ਚਵਾਵੈ ਸੋ ਕਿਤੁ ਠਾਇ ॥
ਕਿਉ ਤਤੁ ਨ ਬੂਝੈ ਚੋਟਾ ਖਾਇ ॥
ਜਮ ਦਰਿ ਬਾਧੇ ਕੋਇ ਨ ਰਾਖੈ ॥
ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਨਾਹੀ ਪਤਿ ਸਾਖੈ ॥
ਕਿਉ ਕਰਿ ਬੂਝੈ ਪਾਵੈ ਪਾਰੁ ॥
ਨਾਨਕ ਮਨਮੁਖਿ ਨ ਬੁਝੈ ਗਵਾਰੁ ॥੫੫॥

(ਚਵਾਵੈ=ਚੁਕਾ ਦੇਵੇ, ਦੂਰ ਕਰੇ, ਸੋ=ਇਹ ਗੱਲ,
ਕਿਤੁ ਠਾਇ=ਕਿਸ ਥਾਂ ਤੇ? ਦਰਿ=ਦਰ ਤੇ, ਪਤਿ
ਸਾਖ=ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਇਤਬਾਰ, ਪਾਰੁ=ਪਾਰਲਾ ਬੰਨਾ)

 

ਕੁਬੁਧਿ ਮਿਟੈ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰਿ ॥
ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੈ ਮੋਖ ਦੁਆਰ ॥
ਤਤੁ ਨ ਚੀਨੈ ਮਨਮੁਖੁ ਜਲਿ ਜਾਇ ॥
ਦੁਰਮਤਿ ਵਿਛੁੜਿ ਚੋਟਾ ਖਾਇ ॥
ਮਾਨੈ ਹੁਕਮੁ ਸਭੇ ਗੁਣ ਗਿਆਨ ॥
ਨਾਨਕ ਦਰਗਹ ਪਾਵੈ ਮਾਨੁ ॥੫੬॥

(ਭੇਟੈ=ਮਿਲੈ, ਦੁਰਮਤਿ=ਭੈੜੀ ਅਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ,
ਚੋਟਾ ਖਾਇ=ਮਾਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ)

 

ਸਾਚੁ ਵਖਰੁ ਧਨੁ ਪਲੈ ਹੋਇ ॥
ਆਪਿ ਤਰੈ ਤਾਰੇ ਭੀ ਸੋਇ ॥
ਸਹਜਿ ਰਤਾ ਬੂਝੈ ਪਤਿ ਹੋਇ ॥
ਤਾ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਕਰੈ ਨ ਕੋਇ ॥
ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ ॥
ਨਾਨਕ ਪਾਰਿ ਪਰੈ ਸਚ ਭਾਇ ॥੫੭॥

(ਪਲੈ ਹੋਇ=ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੋਇ=ਉਹ
ਮਨੁੱਖ, ਸਹਜਿ=ਸਹਿਜ ਵਿਚ,ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚ,
ਪਤਿ=ਇੱਜ਼ਤ, ਸਚ ਭਾਇ=ਸੱਚ ਦੇ ਭਾਵ ਵਿਚ,
ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਕੇ)

 

ਸੁ ਸਬਦ ਕਾ ਕਹਾ ਵਾਸੁ ਕਥੀਅਲੇ ਜਿਤੁ ਤਰੀਐ ਭਵਜਲੁ ਸੰਸਾਰੋ ॥
ਤ੍ਰੈ ਸਤ ਅੰਗੁਲ ਵਾਈ ਕਹੀਐ ਤਿਸੁ ਕਹੁ ਕਵਨੁ ਅਧਾਰੋ ॥
ਬੋਲੈ ਖੇਲੈ ਅਸਥਿਰੁ ਹੋਵੈ ਕਿਉ ਕਰਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਏ ॥
ਸੁਣਿ ਸੁਆਮੀ ਸਚੁ ਨਾਨਕੁ ਪ੍ਰਣਵੈ ਅਪਣੇ ਮਨ ਸਮਝਾਏ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦੇ ਸਚਿ ਲਿਵ ਲਾਗੈ ਕਰਿ ਨਦਰੀ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ॥
ਆਪੇ ਦਾਨਾ ਆਪੇ ਬੀਨਾ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਸਮਾਏ ॥੫੮॥

(ਸੁ=ਉਸ, ਜਿਤੁ=ਜਿਸ (ਸ਼ਬਦ) ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਕਥੀਅਲੇ=
ਕਿਹਾ ਜਾਏ, ਤ੍ਰੈ ਸਤ=ਤਿੰਨ ਤੇ ਸੱਤ,ਦਸ, ਵਾਈ=ਪ੍ਰਾਣ
(ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਵਲ ਕੱਢਿਆਂ
ਹਵਾ ਦਸ ਉਂਗਲ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ਤਕ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ
ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਵਲ ਖਿੱਚੀਦਾ ਹੈ), ਤ੍ਰੈ ਸਤ ਅੰਗੁਲ ਵਾਈ=
ਦਸ ਉਂਗਲ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਣ, ਕਹੁ=ਦੱਸੋ, ਕਵਨੁ=ਕੀਹ?
ਸੁਣਿ=ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਸਮਝਾਏ=ਕਿਉਂਕਰਿ ਆਪਣੇ ਮਨ
ਸਮਝਾਏ, (ਨੋਟ:- ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ਤੁਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋਗੀ ਦਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਪੰਜਵੀਂ ਤੁਕ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਗੁਰਮੁਖਿ=
ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਬਦੇ=ਸ਼ਬਦ ਦੀ
ਰਾਹੀਂ, ਸਚਿ=ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ, ਨਦਰੀ=ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ,
ਦਾਨਾ=ਦਿਲ ਦੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਬੀਨਾ=ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ,
ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ=ਉੱਚੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਮਾਏ=(ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ)
ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ)

 

ਸੁ ਸਬਦ ਕਉ ਨਿਰੰਤਰਿ ਵਾਸੁ ਅਲਖੰ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਸੋਈ ॥
ਪਵਨ ਕਾ ਵਾਸਾ ਸੁੰਨ ਨਿਵਾਸਾ ਅਕਲ ਕਲਾ ਧਰ ਸੋਈ ॥
ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸਬਦੁ ਘਟ ਮਹਿ ਵਸੈ ਵਿਚਹੁ ਭਰਮੁ ਗਵਾਏ ॥
ਤਨੁ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਨਿਰਮਲ ਬਾਣੀ ਨਾਮੋ (ਮੁ) ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥
ਸਬਦਿ ਗੁਰੂ ਭਵਸਾਗਰੁ ਤਰੀਐ ਇਤ ਉਤ ਏਕੋ ਜਾਣੈ ॥
ਚਿਹਨੁ ਵਰਨੁ ਨਹੀ ਛਾਇਆ ਮਾਇਆ ਨਾਨਕ ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੈ ॥੫੯॥

(ਕਉ=ਨੂੰ, ਨਿਰੰਤਰਿ=ਇੱਕ-ਰਸ, ਦੇਖਾ=ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਪਵਨ=
ਸ਼ਬਦ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਦਾ ਸ਼ਬਦ,
(ਨੋਟ:-“ਤ੍ਰੈ ਸਤ ਅੰਗੁਲ ਵਾਈ” ਦਾ ਉੱਤਰ ਪਉੜੀ ਨੰ: ੬੦ ਵਿਚ
ਹੈ, ਸੋ, ਇਥੇ ‘ਪਵਨ’ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਵਾਈ’ ਜਾਂ ‘ਹਵਾ’ ਨਹੀਂ ਹੈ,
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ=”ਪਵਨ ਗੁਰੂ ਗੁਰਸਬਦੁ ਹੈ,”
ਭਾਵ, ‘ਪਵਨ’=’ਗੁਰਸਬਦੁ’ ਹੈ), ਅਕਲ=ਜਿਸ ਦੇ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ
ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪੂਰਨ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ, ਕਲਾਧਰ=ਸੱਤਾ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ,
ਨਾਮੋ=ਅੱਖਰ ‘ਮ’ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ‘ਲਗਾਂ’ ਹਨ, ਪਾਠ ਵਿਚ (ਮੋ)
ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ, ਮੰਨਿ=ਮਨ ਵਿਚ, ਭਵ=ਸੰਸਾਰ, ਛਾਇਆ=ਪ੍ਰਭਾਵ)

 

ਤ੍ਰੈ ਸਤ ਅੰਗੁਲ ਵਾਈ ਅਉਧੂ ਸੁੰਨ ਸਚੁ ਆਹਾਰੋ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੋਲੈ ਤਤੁ ਬਿਰੋਲੈ ਚੀਨੈ ਅਲਖ ਅਪਾਰੋ ॥
ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਮੇਟੈ ਸਬਦੁ ਵਸਾਏ ਤਾ ਮਨਿ ਚੂਕੈ ਅਹੰਕਾਰੋ ॥
ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਏਕੋ ਜਾਣੈ ਤਾ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਲਗੈ ਪਿਆਰੋ ॥
ਸੁਖਮਨਾ ਇੜਾ ਪਿੰਗੁਲਾ ਬੂਝੈ ਜਾ ਆਪੇ ਅਲਖੁ ਲਖਾਏ ॥
ਨਾਨਕ ਤਿਹੁ ਤੇ ਊਪਰਿ ਸਾਚਾ ਸਤਿਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸਮਾਏ ॥੬੦॥

(ਅਉਧੂ=ਹੇ ਜੋਗੀ! ਆਹਾਰੋ=ਖ਼ੁਰਾਕ, ਆਸਰਾ, ਬੋਲੈ=ਜਪਦਾ ਹੈ,
ਤਤੁ=ਅਸਲੀਅਤ, ਵਿਰੋਲੈ=ਰਿੜਕਦਾ ਹੈ, ਇੜਾ=ਖੱਬੀ ਨਾਸ ਦੀ
ਨਾੜੀ, ਪਿੰਗੁਲਾ=ਸੱਜੀ ਨਾਸ ਦੀ ਨਾੜੀ, ਸੁਖਮਨਾ=ਵਿਚਕਾਰਲੀ
ਨਾੜੀ ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵੇਲੇ ਸੁਆਸ ਟਿਕਾਈਦੇ ਹਨ, ਤਿਹੁ ਤੇ=
ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਇੜਾ ਪਿੰਗੁਲਾ ਸੁਖਮਨਾ ਦੇ ਅੱਭਿਆਸ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ
ਤੋਂ, ਮਨਿ=ਮਨ ਵਿਚੋਂ, ਚੂਕੈ=ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)

 

ਮਨ ਕਾ ਜੀਉ ਪਵਨੁ ਕਥੀਅਲੇ ਪਵਨੁ ਕਹਾ ਰਸੁ ਖਾਈ ॥
ਗਿਆਨ ਕੀ ਮੁਦ੍ਰਾ ਕਵਨ ਅਉਧੂ ਸਿਧ ਕੀ ਕਵਨ ਕਮਾਈ ॥
ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਰਸੁ ਨ ਆਵੈ ਅਉਧੂ ਹਉਮੈ ਪਿਆਸ ਨ ਜਾਈ ॥
ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ਸਾਚੇ ਰਹੇ ਅਘਾਈ ॥
ਕਵਨ ਬੁਧਿ ਜਿਤੁ ਅਸਥਿਰੁ ਰਹੀਐ ਕਿਤੁ ਭੋਜਨਿ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸੈ ॥
ਨਾਨਕ ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਸਮ ਕਰਿ ਜਾਪੈ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਕਾਲੁ ਨ ਗ੍ਰਾਸੈ ॥੬੧॥

(ਜੀਉ=ਜਿੰਦ,ਆਸਰਾ, ਪਵਨੁ=ਪ੍ਰਾਣ, ਰਸੁ=ਖ਼ੁਰਾਕ, ਕਹਾ=ਕਿਥੋਂ?
ਮੁਦ੍ਰਾ=ਸਾਧਨ, ਅਉਧੂ=ਹੇ ਜੋਗੀ! ਸਿਧ=ਜੋਗ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਗਾ
ਹੋਇਆ ਜੋਗੀ, ਕਵਨ ਕਮਾਈ=ਕੀਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਘਾਇ ਰਹੇ=
ਰੱਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਤੁ ਭੋਜਨਿ=ਕਿਸ ਭੋਜਨ ਨਾਲ? ਤ੍ਰਿਪਤਾਸੈ=
ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਮ=ਬਰਾਬਰ, ਇੱਕ-ਸਮਾਨ, ਗ੍ਰਾਸੈ=ਗ੍ਰਸਦਾ,
ਵਿਆਪਦਾ)

 

ਰੰਗਿ ਨ ਰਾਤਾ ਰਸਿ ਨਹੀ ਮਾਤਾ ॥
ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦੈ ਜਲਿ ਬਲਿ ਤਾਤਾ ॥
ਬਿੰਦੁ ਨ ਰਾਖਿਆ ਸਬਦੁ ਨ ਭਾਖਿਆ ॥
ਪਵਨੁ ਨ ਸਾਧਿਆ ਸਚੁ ਨ ਅਰਾਧਿਆ ॥
ਅਕਥ ਕਥਾ ਲੇ ਸਮ ਕਰਿ ਰਹੈ ॥
ਤਉ ਨਾਨਕ ਆਤਮ ਰਾਮ ਕਉ ਲਹੈ ॥੬੨॥

(ਰੰਗਿ=ਰੰਗ ਵਿਚ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਰਸਿ=ਰਸ ਵਿਚ,
ਮਾਤਾ=ਮਸਤ,ਖੀਵਾ, ਤਾਤਾ=ਸੜਦਾ, ਖਿੱਝਦਾ, ਬਿੰਦੁ=
ਵੀਰਜ, ਬਿੰਦੁ ਨ ਰਾਖਿਆ=ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਵੀਰਯ ਨਹੀਂ
ਸਾਂਭਿਆ,(ਭਾਵ) ਉਹ ਕਾਹਦਾ ਜਤੀ? ਪਵਨੁ ਨ ਸਾਧਿਆ=
(ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ) ਪ੍ਰਾਣ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ)

 

ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਰੰਗੇ ਰਾਤਾ ॥
ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆ ਸਾਚੇ ਮਾਤਾ ॥
ਗੁਰ ਵੀਚਾਰੀ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰੀ ॥
ਅਪਿਉ ਪੀਓ ਆਤਮ ਸੁਖੁ ਧਾਰੀ ॥
ਸਚੁ ਅਰਾਧਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਰੁ ਤਾਰੀ ॥
ਨਾਨਕ ਬੂਝੈ ਕੋ ਵੀਚਾਰੀ ॥੬੩॥

(ਰੰਗੇ=(ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ) ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਪੀਆ=ਪੀਤਾ,
ਅਪਿਉ=ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ
ਨਾਮ ਜਲ, ਪੀਓ=ਪੀਤਾ, ਧਾਰੀ=ਧਾਰਿਆ,ਲੱਭਾ,
ਵੀਚਾਰੀ=ਵਿਚਾਰ-ਵਾਨ, ਤਰੁ ਤਾਰੀ=ਤਾਰੀ ਤਰੁ,
ਪਾਰ ਲੰਘ, ਕੋ=ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ)

 

ਇਹੁ ਮਨੁ ਮੈਗਲੁ ਕਹਾ ਬਸੀਅਲੇ ਕਹਾ ਬਸੈ ਇਹੁ ਪਵਨਾ ॥
ਕਹਾ ਬਸੈ ਸੁ ਸਬਦੁ ਅਉਧੂ ਤਾ ਕਉ ਚੂਕੈ ਮਨ ਕਾ ਭਵਨਾ ॥
ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲੇ ਤਾ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਇਹੁ ਮਨੁ ਪਾਏ ॥
ਆਪੈ ਆਪੁ ਖਾਇ ਤਾ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਵੈ ਧਾਵਤੁ ਵਰਜਿ ਰਹਾਏ ॥
ਕਿਉ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੈ ਆਤਮੁ ਜਾਣੈ ਕਿਉ ਸਸਿ ਘਰਿ ਸੂਰੁ ਸਮਾਵੈ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਖੋਵੈ ਤਉ ਨਾਨਕ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵੈ ॥੬੪॥

(ਮੈਗਲੁ=(ਸੰ: ਮਦਕਲ) ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਭਵਨਾ=ਭਟਕਣਾ, ਆਪੈ
ਆਪੁ=ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਧਾਵਤੁ=(ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਲ) ਦੌੜਦਾ, ਵਰਜਿ=
ਰੋਕ ਕੇ, ਸਸਿ=ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਹਉਮੈ=ਹਉ ਮੈਂ, ਮੈਂ ਮੈਂ,ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ
ਆਪ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ, ਖ਼ੁਦਗ਼ਰਜ਼ੀ, ਸਹਜਿ=ਸਹਿਜ ਵਿਚ)

 

ਇਹੁ ਮਨੁ ਨਿਹਚਲੁ ਹਿਰਦੈ ਵਸੀਅਲੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣਿ ਰਹੈ ॥
ਨਾਭਿ ਪਵਨੁ ਘਰਿ ਆਸਣਿ ਬੈਸੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਜਤ ਤਤੁ ਲਹੈ ॥
ਸੁ ਸਬਦੁ ਨਿਰੰਤਰਿ ਨਿਜ ਘਰਿ ਆਛੈ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਜੋਤਿ ਸੁ ਸਬਦਿ ਲਹੈ ॥
ਖਾਵੈ ਦੂਖ ਭੂਖ ਸਾਚੇ ਕੀ ਸਾਚੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸਿ ਰਹੈ ॥
ਅਨਹਦ ਬਾਣੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣੀ ਬਿਰਲੋ ਕੋ ਅਰਥਾਵੈ ॥
ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਸਚੁ ਸੁਭਾਖੈ ਸਚਿ ਰਪੈ ਰੰਗੁ ਕਬਹੂ ਨ ਜਾਵੈ ॥੬੫॥

(ਨਿਹਚਲੁ=ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਰਦੈ=ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ, ਆਸਣਿ=
ਆਸਣ ਉੱਤੇ, ਬੈਸੈ=ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਨਿਜ ਘਰਿ=ਆਪਣੇ ਅਸਲ
ਘਰ ਵਿਚ, ਆਛੈ=ਹੈ, ਅਰਥਾਵੈ=ਅਰਥ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਸਚਿ=
ਸੱਚ ਵਿਚ, ਰਪੈ=ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)

 

ਜਾ ਇਹੁ ਹਿਰਦਾ ਦੇਹ ਨ ਹੋਤੀ ਤਉ ਮਨੁ ਕੈਠੈ ਰਹਤਾ ॥
ਨਾਭਿ ਕਮਲ ਅਸਥੰਭੁ ਨ ਹੋਤੋ ਤਾ ਪਵਨੁ ਕਵਨ ਘਰਿ ਸਹਤਾ ॥
ਰੂਪੁ ਨ ਹੋਤੋ ਰੇਖ ਨ ਕਾਈ ਤਾ ਸਬਦਿ ਕਹਾ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥
ਰਕਤੁ ਬਿੰਦੁ ਕੀ ਮੜੀ ਨ ਹੋਤੀ ਮਿਤਿ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ॥
ਵਰਨੁ ਭੇਖੁ ਅਸਰੂਪੁ ਨ ਜਾਪੀ ਕਿਉ ਕਰਿ ਜਾਪਸਿ ਸਾਚਾ ॥
ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਇਬ ਤਬ ਸਾਚੋ ਸਾਚਾ ॥੬੬॥

(ਦੇਹ=ਸਰੀਰ, ਮਨੁ=ਚੇਤਨ ਸੱਤਾ, ਕੈਠੈ=ਕਿਹ ਠਾਂ? ਕਿਸ
ਥਾਂ ਤੇ? ਅਸਥੰਭੁ=ਥੰਮ੍ਹੀ, ਸਹਾਰਾ, ਪਵਨੁ=ਪ੍ਰਾਣ,ਸੁਆਸ,
ਸਹਤਾ=ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਸਬਦਿ=ਸ਼ਬਦ ਨੇ, ਰਕਤੁ=ਰਤ,
ਬਿੰਦੁ=ਬੀਰਜ, ਮੜੀ=ਸਰੀਰ, ਮਿਤਿ=ਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਅਸਰੂਪੁ=
ਸ੍ਵਰੂਪੁ, ਸਰੂਪ, ਇਬ=ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਬ=
ਤਦੋਂ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਸੀ)

 

ਹਿਰਦਾ ਦੇਹ ਨ ਹੋਤੀ ਅਉਧੂ ਤਉ ਮਨੁ ਸੁੰਨਿ ਰਹੈ ਬੈਰਾਗੀ ॥
ਨਾਭਿ ਕਮਲੁ ਅਸਥੰਭੁ ਨ ਹੋਤੋ ਤਾ ਨਿਜ ਘਰਿ ਬਸਤਉ ਪਵਨੁ ਅਨਰਾਗੀ ॥
ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖਿਆ ਜਾਤਿ ਨ ਹੋਤੀ ਤਉ ਅਕੁਲੀਣਿ ਰਹਤਉ ਸਬਦੁ ਸੁ ਸਾਰੁ ॥
ਗਉਨੁ ਗਗਨੁ ਜਬ ਤਬਹਿ ਨ ਹੋਤਉ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਜੋਤਿ ਆਪੇ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ॥
ਵਰਨੁ ਭੇਖੁ ਅਸਰੂਪੁ ਸੁ ਏਕੋ ਏਕੋ ਸਬਦੁ ਵਿਡਾਣੀ ॥
ਸਾਚ ਬਿਨਾ ਸੂਚਾ ਕੋ ਨਾਹੀ ਨਾਨਕ ਅਕਥ ਕਹਾਣੀ ॥੬੭॥

(ਅਉਧੂ=ਹੇ ਜੋਗੀ! ਸੁੰਨਿ=ਅਫੁਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ, ਅਨਰਾਗੀ=ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋ ਕੇ,
ਜਾਤਿ=ਹੋਂਦ,ਉਤਪੱਤੀ, ਅਕੁਲੀਣਿ=ਅਕੁਲੀਣ ਵਿਚ, ਕੁਲ-ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ
ਵਿਚ, ਗਉਨੁ=ਗਵਨੁ, ਗਮਨ, ਚਾਲ, ਜਗਤ ਦੀ ਚਾਲ, ਜਗਤ ਦੀ
ਹੋਂਦ, ਗਗਨੁ=ਅਕਾਸ਼, ਵਿਡਾਣੀ=ਅਸਚਰਜ)

 

ਕਿਤੁ ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ ਜਗੁ ਉਪਜੈ ਪੁਰਖਾ ਕਿਤੁ ਕਿਤੁ ਦੁਖਿ ਬਿਨਸਿ ਜਾਈ ॥
ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਜਗੁ ਉਪਜੈ ਪੁਰਖਾ ਨਾਮਿ ਵਿਸਰਿਐ ਦੁਖੁ ਪਾਈ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਗਿਆਨੁ ਤਤੁ ਬੀਚਾਰੈ ਹਉਮੈ ਸਬਦਿ ਜਲਾਏ ॥
ਤਨੁ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਨਿਰਮਲ ਬਾਣੀ ਸਾਚੈ ਰਹੈ ਸਮਾਏ ॥
ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ ਰਹੈ ਬੈਰਾਗੀ ਸਾਚੁ ਰਖਿਆ ਉਰਿ ਧਾਰੇ ॥
ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਜੋਗੁ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵੈ ਦੇਖਹੁ ਰਿਦੈ ਬੀਚਾਰੇ ॥੬੮॥

(ਕਿਤੁ=ਕਿਸ ਨਾਲ? ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ=ਕਿਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ? ਪੁਰਖਾ=
ਹੇ ਪੁਰਖ! ਦੁਖਿ=ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਹਉਮੈ=ਵੱਖਰਾ-ਪਨ, ਮੇਰ-ਤੇਰ,
ਨਾਮਿ ਵਿਸਰਿਐ=ਜੇ ਨਾਮ ਵਿੱਸਰ ਜਾਏ, ਸਬਦਿ=ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ
ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਚੈ=ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ, ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ=ਨਾਮਿ ਹੀ ਨਾਮਿ,
ਨਾਮ ਹੀ ਨਾਮ ਵਿਚ,ਨਿਰੋਲ ਪ੍ਰਭੂ-ਨਾਮ ਵਿਚ, ਜੋਗੁ=ਮਿਲਾਪ)

 

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੁ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰੈ ਕੋਇ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਬਾਣੀ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨੁ ਭੀਜੈ ਵਿਰਲਾ ਬੂਝੈ ਕੋਇ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਹੋਇ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀ ਜੁਗਤਿ ਪਛਾਣੈ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਨਕ ਏਕੋ ਜਾਣੈ ॥੬੯॥

(ਬਾਣੀ=ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਾਹੀਂ,
ਨਿਜ ਘਰਿ=ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਵਿਚ,
ਜੁਗਤਿ=ਜੋਗ ਦੀ ਜੁਗਤਿ)

 

ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਜੋਗੁ ਨ ਹੋਈ ॥
ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕੋਈ ॥
ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਨਾਮੁ ਪਾਇਆ ਨ ਜਾਇ ॥
ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਇ ॥
ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਮਹਾ ਗਰਬਿ ਗੁਬਾਰਿ ॥
ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੁਆ ਜਨਮੁ ਹਾਰਿ ॥੭੦॥

(ਗਰਬਿ=ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਗੁਬਾਰਿ=ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ,
ਹਾਰਿ=ਹਾਰ ਕੇ, ਜੋਗੁ=ਮਿਲਾਪ)

 

ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨੁ ਜੀਤਾ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੁ ਰਖਿਆ ਉਰ ਧਾਰਿ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਗੁ ਜੀਤਾ ਜਮਕਾਲੁ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਦਰਗਹ ਨ ਆਵੈ ਹਾਰਿ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ਸੋ (ਸੁ) ਜਾਣੈ ॥
ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦਿ ਪਛਾਣੈ ॥੭੧॥

(ਉਰ=ਹਿਰਦਾ, ਬਿਦਾਰਿ=ਪਾੜ ਕੇ, ਮੇਲਿ=
ਸੰਜੋਗ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਸੰਜੋਗ ਬਣਾ ਕੇ, ਸੋ=(ਨੋਟ:-
ਅੱਖਰ ‘ਸ’ ਨਾਲ ਦੋ ਲਗਾਂ ਹਨ, ਅਸਲੀ ਲਗ
(ਸੋ) ਹੈ, ਪਰ ਇਥੇ ਛੰਦ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਠੀਕ
ਰੱਖਣ ਲਈ (ਸੁ) ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ)

 

ਸਬਦੈ ਕਾ ਨਿਬੇੜਾ ਸੁਣਿ ਤੂ ਅਉਧੂ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਜੋਗੁ ਨ ਹੋਈ ॥
ਨਾਮੇ ਰਾਤੇ ਅਨਦਿਨੁ ਮਾਤੇ ਨਾਮੈ ਤੇ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ॥
ਨਾਮੈ ਹੀ ਤੇ ਸਭੁ ਪਰਗਟੁ ਹੋਵੈ ਨਾਮੇ ਸੋਝੀ ਪਾਈ ॥
ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਭੇਖ ਕਰਹਿ ਬਹੁਤੇਰੇ ਸਚੈ ਆਪਿ ਖੁਆਈ ॥
ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਨਾਮੁ ਪਾਈਐ ਅਉਧੂ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਤਾ ਹੋਈ ॥
ਕਰਿ ਬੀਚਾਰੁ ਮਨਿ ਦੇਖਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ॥੭੨॥

(ਸਬਦੈ ਕਾ=ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ, ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ, ਨਿਬੇੜਾ=ਫ਼ੈਸਲਾ,
ਸਾਰ, ਅਉਧੂ=ਹੇ ਜੋਗੀ! ਮਾਤੇ=ਮਤਵਾਲੇ, ਸਚੈ=ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਖੁਆਈ=
ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਏ ਹਨ, ਅਨਦਿਨੁ=ਹਰ ਰੋਜ਼, ਹਰ ਵੇਲੇ )

 

ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਤੂਹੈ ਜਾਣਹਿ ਕਿਆ ਕੋ ਆਖਿ ਵਖਾਣੈ ॥
ਤੂ ਆਪੇ ਗੁਪਤਾ ਆਪੇ ਪਰਗਟੁ ਆਪੇ ਸਭਿ ਰੰਗ ਮਾਣੈ ॥
ਸਾਧਿਕ ਸਿਧ ਗੁਰੂ ਬਹੁ ਚੇਲੇ ਖੋਜਤ ਫਿਰਹਿ ਫੁਰਮਾਣੈ ॥
ਮਾਗਹਿ ਨਾਮੁ ਪਾਇ ਇਹ ਭਿਖਿਆ ਤੇਰੇ ਦਰਸਨ ਕਉ ਕੁਰਬਾਣੈ ॥
ਅਬਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭਿ ਖੇਲੁ ਰਚਾਇਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੋਝੀ ਹੋਈ ॥
ਨਾਨਕ ਸਭਿ ਜੁਗ ਆਪੇ ਵਰਤੈ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ॥੭੩॥੧॥ਪੰਨਾ 946॥

(ਨੋਟ:- ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ “ਮੰਗਲਾਚਰਣ” ਦੀ ਪਉੜੀ ਸੀ,
ਹੁਣ ਪਉੜੀ ਨੰ: ੭੨ ਤਕ “ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾਪ” ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਮੁਕਾ ਕੇ ਅਖ਼ੀਰ
ਵਿਚ “ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ” ਹੈ; ਗਤਿ=ਹਾਲਤ, ਮਿਤਿ=ਮਿਣਤੀ, ਸਾਧਿਕ=ਸਾਧਨ
ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਿਧ=ਜੋਗ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਗੇ ਹੋਏ ਜੋਗੀ, ਫੁਰਮਾਣੈ=
ਫੁਰਮਾਨ ਵਿਚ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਹੀ, ਪ੍ਰਭਿ=ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ;
ਨੋਟ:- ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਅੰਕ ‘੧’ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ‘ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ’ ਦੀਆਂ
੭੩ ਪਉੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਬਾਣੀ ਸਮਝਣਾ;
ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਭਾਵ ਹੈ)

 

Advertisements
This entry was posted in Ankushsalaria information and tagged , , . Bookmark the permalink.